อี้จิง
คัมภีร์แห่งการเปลี่ยนแปลง

✦ อี้จิงคืออะไร

อี้จิง (易經 I Ching) แปลว่า "คัมภีร์แห่งการเปลี่ยนแปลง" เป็นหนึ่งในตำราโบราณที่สุดของจีน มีอายุราว 3,000 ปี เริ่มต้นเป็นตำราเสี่ยงทายสมัยราชวงศ์โจว ต่อมานักปราชญ์ ซึ่งตามธรรมเนียมรวมถึงสายขงจื๊อ ได้เพิ่มคำอธิบายเชิงปรัชญาจนกลายเป็นหนึ่งในคัมภีร์สำคัญของจีน

แก่นของอี้จิงคือความคิดที่ว่าทุกอย่างอยู่ในภาวะเปลี่ยนแปลง เราจึงควรอ่านสถานการณ์และเลือกจังหวะให้เหมาะสมมากกว่าฝืนทำตามใจค่ะ

✦ เส้นหยิน เส้นหยาง และ 8 ไตรแกรม

สัญลักษณ์พื้นฐานคือเส้นสองแบบ เส้นทึบ (—) เรียกว่าหยาง และเส้นขาด (- -) เรียกว่าหยิน เมื่อนำเส้นสามเส้นมาซ้อนกันจะได้ไตรแกรม 8 แบบ (ปากว้า)

✦ 64 เฮกซะแกรม

เมื่อนำไตรแกรมสองอันมาซ้อนกัน (บนและล่าง) จะได้เฮกซะแกรมหกเส้น 8 × 8 = 64 แบบ แต่ละแบบมีชื่อและคำอธิบายของตัวเอง เช่น เฮกซะแกรมที่ 1 เฉียน (ความสร้างสรรค์) เฮกซะแกรมที่ 2 คุน (ความอ่อนน้อมรองรับ) และเฮกซะแกรมที่ 64 เว่ยจี้ (ยังไม่สำเร็จ) ซึ่งเป็นเฮกซะแกรมสุดท้าย บ่งบอกว่าวงจรไม่เคยจบแต่เปลี่ยนไปเรื่อยๆ

✦ วิธีโยนเหรียญเสี่ยงทาย

• ตั้งคำถามหนึ่งเรื่องให้ชัด เช่น "เรื่องการย้ายงานครั้งนี้ ควรทำอย่างไร"
• โยนเหรียญ 6 ครั้ง ครั้งละหนึ่งเส้น เส้นแรกคือเส้นล่างสุด เรียงขึ้นไปจนครบหกเส้น
• วิธีดั้งเดิมใช้เหรียญสามเหรียญต่อครั้ง ผลรวมที่ได้จะเป็นเส้นหยินหรือหยาง และบางผลเป็น "เส้นที่เปลี่ยน"
• อ่านเฮกซะแกรมที่ได้ แล้วถ้ามีเส้นที่เปลี่ยน ให้อ่านเฮกซะแกรมที่สองที่เกิดจากเส้นนั้นเปลี่ยนเป็นตรงข้ามด้วย

✦ อ่านคำตอบของอี้จิงอย่างไร

อี้จิงไม่ตอบแบบใช่หรือไม่ แต่ให้ภาพสถานการณ์และแนวทางประพฤติ เช่น ควรรอ ควรเริ่ม ควรถอย หรือควรประนีประนอม ตำราคลาสสิกมักเน้นว่าผลที่ได้ขึ้นกับท่าทีของผู้ถามด้วย คำตอบเดียวกันจึงอ่านต่างกันได้ตามสถานการณ์

วิธีใช้ที่เป็นประโยชน์คือเอาข้อความมาเป็นคำถามย้อนให้ตัวเอง เช่น "ตอนนี้ฉันควรอดทนหรือควรเริ่มลงมือ" แล้วเทียบกับข้อเท็จจริงที่มีอยู่ค่ะ